Kwiecień-plecień, oprócz coraz gorętszych promieni wiosennego słońca, przyniósł nam również gorącą dyskusję o zakazie mediów (anty)społecznościowych i weryfikacji wieku na platformach.

Na jej fali po raz drugi w ponad 17-letniej historii Panoptykonu spotkaliśmy się z Premierem Donaldem Tuskiem. W 2010 roku przekonywaliśmy Premiera, że blokowanie stron ze szkodliwymi dla dzieci treściami nie rozwiązuje problemu (bo te treści nie znikają z sieci, a każdą blokadę da się obejść).

Tym razem ostrzegaliśmy, że zakaz korzystania z mediów (anty)społecznościowych może, owszem, nastraszyć niektórych rodziców i powstrzymać ich przed dawaniem dzieciom do ręki niezabezpieczonego smartfona. Ale nie powstrzyma młodzieży od poszukiwania bodźców i społeczności w sieci. Dlatego, argumentowaliśmy, nastolatki potrzebują czegoś lepszego niż zakaz. Czego? Przeczytajcie.

Najciemniej jest – jak zwykle – pod latarnią. Bo zakazy zakazami, ale jeżeli platformy nadal będą mogły bezkarnie projektować swoje usługi tak, żeby móc żerować na uwadze, monetyzować ją i wykorzystywać słabości (nie tylko) dzieci – nic się nie zmieni. Dlatego mocno kibicujemy Komisji Europejskiej, która coraz odważniej stosuje przepisy DSA i nazywa naruszenia po imieniu. W lutym TikTok usłyszał, że musi zrezygnować z autoodtwarzania, nieskończonego scrollowania i innych uzależniających funkcji, a w kwietniu dotknięto Metę – bo nie może dłużej udawać, że nie wpuszcza na swoje platformy osób poniżej 13. roku życia. A więc coś się wreszcie zmienia!

Dlaczego o mieście?

Naszym zdaniem Internet można porównać do miasta – swoboda i samodzielność poruszania się po nim rośnie wraz z wiekiem. I tak jak małe dzieci (3-, 5-latki) nie chodzą po mieście same (jeśli chodzą, to jest to problem w rodzinie i tam trzeba go rozwiązywać), nie powinny też chodzić same po Internecie.

Z kolei starsze dzieci poruszają się po mieście w ograniczonym zakresie – nie mogą wejść chociażby do klubu nocnego (na „bramce” stoi ochroniarz) lub kupić w sklepie alkoholu, a jeżeli już jakimś cudem im się uda, to przewidziane są konsekwencje prawne.

Platformy internetowe są monitorowane o wiele dokładniej niż nasze miasta. Ich właściciele doskonale wiedzą, kto się po nich porusza, z kim wchodzi w interakcje i co kupuje. Nie tylko tolerują obecność dzieci w tych niebezpiecznych zaułkach, ale na niej zarabiają.

Właśnie dlatego polski rząd albo Komisja Europejska powinny uciąć tę farsę, twardo egzekwując ograniczenia wiekowe (te, które już są w regulaminach platform, albo te ustawowe, które Polska zamierza wprowadzić). Przy czym samo podniesienie wieku internetowej dojrzałości nie wystarczy – co najwyżej opóźni krzywdy, jakich doświadczają młodzi ludzie w sieci, o parę lat. Musimy naprawić publiczną przestrzeń Internetu i uczynić ją bezpieczną.

Zamiast skupiać się na blokowaniu dzieciom dostępu do kuszących, wciągających produktów cyfrowych, lepiej zewrzeć szyki, żeby te produkty naprawić.