Od kilku dni obserwujemy wymianę ciosów między Rafałem Brzoską, właścicielem Inpostu, a Metą. Konflikt dotyczy oszukańczych reklam oraz innych treści rozsiewających nieprawdziwe informacje na temat miliardera i jego żony krążących na Instagramie i Facebooku. I to mimo zabezpieczających postanowień sądu, które nakazały Mecie takie materiały usuwać. Meta jednak tego nie robi, a od scamerskich reklamodawców wciąż pobiera niemałe pieniądze.

Model biznesowy opierający się na algorytmicznym podbijaniu treści angażujących nieuchronnie prowadzi do patologii. Kierownictwo Mety – w tym Mark Zuckerberg – na każdym kroku pokazuje, że dla korporacji liczy się tylko zysk i robi wszystko, by jej algorytmiczne media go maksymalizowały. Ani jednostkowe, ani społeczne koszty tego modelu biznesowego nie są brane pod uwagę. To dlatego algorytmy Facebooka i Instagrama nadal podbijają treści sensacyjne i clickbaitowe, w tym nielegalne i fałszywe. W brutalnych realiach kapitalizmu inwigilacji to się po prostu opłaca. Scamerskie reklamy – jak te, z którymi walczy Rafał Brzoska – składają się na ok. 10% przychodów Mety. Może dlatego moderowanie ich idzie firmie tak opornie?

W polskim prawie nadal nie ma przepisów, na podstawie których sąd albo prokurator mógłby zwrócić się do Mety (bezpośrednio albo poprzez regulatora rynku takiego jak UKE) i zażądać (przynajmniej tymczasowego) zablokowania nielegalnych treści. Dedykowanej, szybkiej ścieżki nie ma nawet dla obrazów seksualnego wykorzystywania dzieci (CSAM) zgłaszanych przez policję, prokuraturę lub Dyżurnet. To jedna z luk w prawie, które rząd próbował załatać przy okazji wdrożenia aktu o usługach cyfrowych – DSA. Pierwsza próba zakończyła się prezydenckim wetem w styczniu 2026 r. Druga czeka nas tej jesieni: nowa wersja przepisów pozwalających na szybsze blokowanie niektórych kategorii nielegalnych treści (w tym CSAM i oszustw internetowych) po poprawkach Senatu wróciła do Sejmu, który zajmie się nią po wakacjach. Jednym z pierwszych beneficjentów wdrożenia DSA mógłby być… Rafał Brzoska. O ile Prezydent Karol Nawrocki znowu nie sięgnie po polityczne weto.

Głośna krytyka ze strony nawet bardzo wpływowej osoby to za mało, by kierownictwo Mety pożałowało za grzechy i obiecało poprawę. W USA grunt pali się Zuckerbergowi pod nogami od dawna. Tempa nabierają kolejne procesy, które dowodzą, że dizajn platformy był obliczony na wciąganie i uzależnianie użytkowników i użytkowniczek, szczególnie tych najmłodszych. Na te zarzuty Meta odpowiada… groźbą wycofania swoich usług – tym razem z Nowego Meksyku. Komisja Europejska doszła w swoich postępowaniach do podobnych wniosków, co sędziowie w USA. Nad Metą wiszą zatem groźby wysokich kar (6% światowego rocznego obrotu), a w przypadku „recydywy” – Europa może nawet wyprosić korporację za drzwi, zawieszając jej prawo do świadczenia usług.

Do tej pory kierownictwo Mety opornie reagowało na próby skorygowania swojego modelu biznesowego, czy to za pomocą litygacji strategicznej, czy twardych regulacji. Im szybciej firma zrozumie, że dostęp do europejskiego rynku to przywilej, a nie jej święte prawo, tym lepiej dla nas wszystkich. Dlatego:

• wykorzystujcie narzędzia, jakie daje nam obowiązujące prawo (choćby prawo do ochrony swojego wizerunku na podstawie RODO);
• domagajcie się wprowadzania potrzebnych regulacji w Polsce (wdrożenia DSA, ustawy umożliwiającej szybkie blokowanie nielegalnych treści, podatku cyfrowego czy twardego zakazu wbudowywania w usługi uzależniających funkcji);
• piętnujcie PR-owe praktyki big techów odwracające uwagę od szkód, które powodują (patronowanie wydarzeniom publicznym o higienie cyfrowej, ich obecność w szkołach, na uczelniach i w ważnych ciałach doradczych rządu);
• wspierajcie Panoptykon, przekazując darowiznę!