Facebook wie o Tobie więcej, niż myślisz. A wiedzę na Twój temat sprzedaje każdemu, kto chce ją kupić. Również politykom.
Sprawdź, kto Cię namierzył. Zainstaluj wtyczkę w swojej przeglądarce.
Facebook wie o Tobie więcej, niż myślisz – co lubisz, czego się boisz, czy masz depresję, czy Twój związek przechodzi kryzys. Zna też Twoje poglądy polityczne. W rękach osób chcących wpływać na wybory ta wiedza to potężna broń. Pozwala grać na emocjach wyborców, dezinformować, wyławiać niezdecydowanych i agitować. O szczegółach tych praktyk ciągle niewiele wiadomo.
Film: Oczy, dolary
Dzięki wtyczce „Kto cię namierzył” nie tylko sprawdzisz, które partie polityczne wzięły Cię na cel, ale też pomożesz nam dowiedzieć się, w jaki sposób Facebook wykorzystywany jest w kampaniach politycznych. Wnioski z badań przedstawimy w specjalnym raporcie.
Film: Celownik
 Najczęściej zadawane pytania 
1. Czy wtyczka działa na telefonie?
Niestety nie. Wtyczka działa tylko na komputerze. Facebook nie pozwala zewnętrznym narzędziom i badaczom pobierać danych o reklamach na telefonie i innych urządzeniach mobilnych. Nawet jeśli korzystasz z Facebooka głównie mobilnie, możesz wziąć udział w badaniu, przesyłając zrzut ekranu reklamy politycznej bezpośrednio na adres: wtyczka@panoptykon.org.
2. W jakich przeglądarkach mogę zainstalować wtyczkę?
Wtyczka jest dostępna dla przeglądarek Google Chrome i Mozilla Firefox.
3. Jak zainstalować wtyczkę?
Wróć do głównego widoku strony i wybierz przeglądarkę, z której korzystasz. Następnie dodaj wtyczkę i zaakceptuj uprawnienia, o które prosi. Ikonka wtyczki pojawi się po prawej stronie na górnym pasku przeglądarki. Kliknij w nią i dokończ konfigurację, podając kilka informacji na swój temat. Gratulacje! Możesz wrócić do przewijania Facebooka: wtyczka automatycznie zbierze reklamy i posty sponsorowane.
4. O jakie uprawnienia prosi wtyczka i dlaczego?
W zależności od przeglądarki wtyczka prosi o różne uprawnienia. W przypadku Google Chrome o:
  • odczyt i zmianę wszystkich Twoich danych na otwieranych stronach,
  • wyświetlanie powiadomień.
W przypadku Mozilli Firefox o:
  • dostęp do danych na stronach w domenach whotargets.me i facebook.com,
  • dostęp do danych użytkownika dla witryny facebook.com, msih3yho6h.execute-api.eu-central-1.amazonaws.com i whotargets.me,
  • dostęp do kart przeglądarki.

Szeroko sformułowany zakres uprawnień w przeglądarce Google Chrome wynika z konstrukcji samej przeglądarki i twórcy wtyczki nie mają na to wpływu. Mozilla Firefox pozwala w sposób bardziej szczegółowy dobrać potrzebne uprawnienia. Bez względu na przeglądarkę wtyczka ma te same funkcjonalności i zbiera tyle samo danych, a uprawnienia są niezbędne do jej prawidłowego działania

5. Dlaczego wtyczka pyta o płeć, kod pocztowy, wiek i poglądy polityczne?
Podanie tych informacji pozwoli Ci zobaczyć, które partie polityczne kierowały reklamy do poszczególnych grup odbiorców. Jeśli chcesz skorzystać z wtyczki, musisz podać płeć, kod pocztowy i wiek. Podanie informacji o poglądach politycznych jest opcjonalne. Przekazując swoje dane, pomagasz w pierwszym w Polsce badaniu sposobu wykorzystywania przez partie polityczne narzędzi Facebooka do prezentowania wyborcom spersonalizowanych reklam. Dzięki Tobie i innym osobom, które zainstalowały wtyczkę, nasze badanie będzie bardziej reprezentatywne i wiarygodne.

Te informacje są bardzo cenne dla badaczy. Na ich podstawie będziemy wyciągać wnioski, do jakich grup faktycznie trafiły spersonalizowane reklamy, i weryfikować skuteczność narzędzi służących przejrzystości reklam politycznych dostarczanych przez Facebooka (biblioteka reklam) oraz informacje pochodzące od samych komitetów wyborczych.

Jednocześnie twórcy wtyczki gwarantują, że Twoje dane nie zostaną wykorzystane w żadnym innym celu. Zachęcamy Cię do wnikliwego przeczytania polityki prywatności.

6. Jakie dane zbiera wtyczka?
Wtyczka – poza informacjami na Twój temat, które podajesz w trakcie konfiguracji – zbiera wszystkie reklamy i posty sponsorowane, które widzisz na Facebooku (również te, które nie dotyczą polityki), wraz z datą i godziną ich wyświetlenia.
Wtyczka nie zbiera innych informacji z Twojego profilu (np. imienia i nazwiska), informacji o niesponsorowanych postach ani o aktywności Twojej i Twoich znajomych.
7. Kto ma dostęp do moich danych?
Dostęp do uzupełnionego przez Ciebie formularza ma wyłącznie Who Targets Me i wykorzystuje go tylko do wyświetlenia Ci zbiorczych danych o reklamach (por. politykę prywatności WTM). Informacje o Twoich poglądach politycznych są przetwarzane są na podstawie Twojej dobrowolnej zgody, którą w każdej chwili możesz wycofać. Nie wpłynie to na poprawność działania wtyczki, ale może sprawić, że nasze badanie będzie mniej wiarygodne. Jako badacze nie mamy dostępu do Twoich danych, ponieważ otrzymujemy dane zagregowane, tj. zbiorczą informację o reklamach i osobach, które zainstalowały wtyczkę. To oznacza, że nie mamy możliwości Cię zidentyfikować.
8. Kandyduję w wyborach. Czy przetwarzacie moje dane osobowe?
Prawdopodobnie tak. Treści reklam zazwyczaj zawierają wizerunki oraz imiona i nazwiska kandydatów/-tek, a więc dane osobowe. Twoje dane przetwarzają – na zasadach współadministrowania – Fundacja Panoptykon, Fundacja ePaństwo i SmartNet Research & Solutions sp. z o.o. (dostawca Sotrender) w celach badawczych. Podstawą prawną jest nasz uzasadniony interes. Dowiedz się więcej o tym, jak przetwarzamy Twoje dane i jak możesz skorzystać z przysługujących Ci praw.
9. Czy kod źródłowy wtyczki jest publicznie dostępny?
Tak. Kod źródłowy wtyczki jest dostępny na GitHubie twórców wtyczki. Jeśli znajdziesz w nim błąd, daj nam znać na adres: wtyczka@panoptykon.org.
10. Czego dowiem się dzięki wtyczce?
Wtyczka automatycznie zbiera reklamy i posty sponsorowane, które widzisz, przeglądając Facebooka. W zakładce „Twoje reklamy” pokazuje Ci liczbę spersonalizowanych reklam i informacje, które partie lub komitety wyborcze je do Ciebie kierowały. Po kliknięciu w odpowiednie linki zobaczysz również treść reklam i informacje o kryteriach ich personalizacji („Dlaczego to widzę” na Facebooku).
Inne zakładki pokazują zbiorcze dane, które zebrała wtyczka od innych użytkowników w Polsce, z podziałem na lokalizację, płeć, wiek i poglądy polityczne. Pozwala to zobaczyć, które partie docierały do poszczególnych grup użytkowników i porównać, jak na tym tle wyglądają Twoje wyniki. Wykresy są przygotowane w oparciu o dane użytkowników podane podczas instalacji wtyczki.
11. Czy wtyczka zbiera reklamy, jeśli mam włączonego adblocka?
Najpopularniejsze adblocki blokują reklamy na stronach internetowych, ale nie na osi czasu na Facebooku. Jeśli widzisz reklamy na Facebooku, zobaczy je również wtyczka. Jeśli natomiast korzystasz z wyspecjalizowanych adblocków, których zadaniem jest blokowanie reklam na samym Facebooku (np. FB Purity lub AdGuard), wtyczka nie pobierze reklam. Aby dowiedzieć się, która partia Cię namierzyła, musisz tymczasowo wyłączyć adblocka.
12. Dlaczego wtyczka zbiera również reklamy, które nie są reklamami politycznymi?
Wtyczka zbiera wszystkie treści sponsorowane (czyli takie, za których promocję ktoś zapłacił), a nie tylko reklamy oznaczone jako sponsorowane przez komitet wyborczy. Robi to, aby umożliwić badaczom sprawdzenie, czy wszystkie reklamy zachęcające do głosowania na określonego kandydata/-tkę lub partię były finansowane ze źródeł komitetu wyborczego. Ta metoda pozwala też wykryć reklamy, które pochodziły z innych niż oficjalne kont.
13. Dlaczego wtyczka nie pokazuje mi żadnych reklam?
Najprawdopodobniej wtyczka nic nie pokazuje, bo żadna partia nie próbowała Cię jeszcze namierzyć na Facebooku. To również ciekawa informacja. Być może partie politycznie kierują reklamy do innych osób niż Ty lub sam Facebook uznał, że ze względu na to, jakim użytkownikiem lub użytkowniczką jesteś, pokazanie Ci reklamy nie osiągnęłoby celu reklamodawcy. Nie wiemy, co tak naprawdę decyduje o tym, że reklamy wyświetlają się takim, a nie innym użytkownikom, ale zaangażowanie w treści o charakterze politycznym może sprzyjać zwiększeniu się liczby otrzymywanych od partii reklam. Jeśli to dopiero początek kampanii wyborczej, uzbrój się w cierpliwość: zazwyczaj im bliżej wyborów, tym więcej reklam.
Jeśli na Facebooku wyświetliły Ci się reklamy polityczne, a ty nie widzisz ich we wtyczce, może to oznaczać, że wtyczka nie zakwalifikowała danej reklamy jako politycznej, np. ze względu na błędne oznaczenie komitetu wyborczego. W takiej sytuacji koniecznie napisz do nas na adres: wtyczka@panoptykon.org i załącz zrzuty ekranu pokazujące te reklamy. Sprawdzimy, czy wtyczka działa poprawnie.
15. Zobaczyłem/-łam reklamę promującą partię lub kandydata, która nie pochodzi od zarejestrowanego komitetu wyborczego (np. wrzuciła ją zewnętrzna, niepowiązana z danym komitetem strona na Facebooku) albo taką, która nie promuje bezpośrednio kandydata ani partii, ale ma polityczny kontekst. Co mam zrobić?
Zrób zrzut ekranu tej reklamy i wyślij go do nas na adres: wtyczka@panoptykon.org. Jeśli nie masz zrzutu ekranu, ale pamiętasz, która strona na Facebooku wrzuciła reklamę lub czego ta reklama dotyczyła, również podziel się z nami tą informacją.
16. Po kliknięciu w reklamę widzę, że post został usunięty. Czy badacze nadal mają do niego dostęp?
Tak. Facebook pozwala wtyczce zaciągać reklamy wyłącznie w formie postów, co rodzi ryzyko, że wraz z usunięciem posta badacze utracą dostęp do danych. Wszystkie reklamy są jednak zapisywane i przechowywane nie tylko w formie linków do postów na Facebooku, ale także w formacie HTML, co umożliwia badaczom dostęp do reklam nawet po ich skasowaniu.
17. Kto jest twórcą wtyczki?
Wtyczkę stworzył niezależny, obywatelski kolektyw programistów z Wielkiej Brytanii – Who Targets Me – założony w 2017 r. założona przez Sama Jeffersa i Louisa Knighta-Webba. Celem Who Targets Me jest zwiększenie przejrzystości reklam politycznych i badanie wpływu mediów społecznościowych na demokrację.
Pełna nazwa i adres Who Targets Me:
Who Targets Me Ltd., 149a Kirkwood Road, London, SE15 2BG, Wielka Brytania
18. Jaki jest cel projektu i kto za nim stoi?
Kampania realizowana jest w ramach projektu badawczego dotyczącego wykorzystywania narzędzi reklamowych Facebooka przez partie polityczne w trakcie kampanii wyborczej do parlamentu. Celem projektu jest zbadanie, w jaki sposób polskie partie korzystają z tych narzędzi, zweryfikowanie skuteczności działań podejmowanych przez media społecznościowe (w szczególności Facebooka) w celu zwiększenia przejrzystości reklam politycznych oraz informowanie o problemach wiążących się z mikrotargetowaniem politycznym.
Faza pilotażowa projektu została zrealizowana podczas kampanii wyborczej do europarlamentu w maju 2019 r.
Projekt jest realizowany przez Fundację Panoptykon, Fundację ePaństwo i firmę badawczą SmartNet Research&Solutions (dostawca Sotrender).
19. Z jakich źródeł finansowany jest projekt?
Projekt finansowany jest ze środków Civitates – inicjatywy 16 organizacji grantodawczych, której misją jest wspieranie demokracji i solidarności w Europie – oraz dzięki wsparciu indywidualnych darczyńców (przekaż darowiznę Fundacji Panoptykon i Fundacji ePaństwo).
Mikrotargetowanie to w języku marketingowym kierowanie specjalnie przygotowanych przekazów reklamowych do wąskiej grupy odbiorców. Jest to narzędzie wykorzystywane również w polityce. W połączeniu z możliwościami, jakie daje tworzenie precyzyjnych charakterystyk użytkowników przez algorytmy Facebooka, może służyć do manipulowania niczego nieświadomymi wyborcami.

W Polsce o mikrotargetowaniu stało się głośno za sprawą skandalu z udziałem Cambridge Analytica – firmy, która na podstawie danych pozyskiwanych z Facebooka przygotowywała psychograficzne profile na potrzeby politycznej reklamy na platformie. Dowiedz się więcej.
Film: Wykres
Zaznacz okienko, abyśmy mogli wysłać Ci raport, gdy będzie gotowy.
Twój adres e-mail przetwarza Fundacja Panoptykon (ul. Orzechowska 4/4, 02-068 Warszawa, fundacja@panoptykon.org) w celu wysyłki informacji o raporcie. Jego podanie jest dobrowolne, ale niezbędne do otrzymania tej informacji. Podstawą prawną przetwarzania danych jest niezbędność do realizacji umowy (por. Regulamin list mailingowych). WięcejMniej
Masz prawo dostępu do treści swoich danych oraz żądania ich sprostowania, usunięcia oraz ograniczenia przetwarzania, a także prawo do przeniesienia danych.A jeśli uważasz, że Twoje prawa zostały naruszone, możesz złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Więcej informacji na temat ochrony danych osobowych znajdziesz w naszej Polityce prywatności.